2013年4月14日日曜日

果物商--ウイグルの工芸習慣



baqqalliq (uyghur orp-adetliri, p.83)
果物商
 shinjang – méwe-chéwe makani bolup, uyghurlar méwe-chéwe kespi bilen shughullanghuchilarni «baqqal» dep ataydu.
 シンジャン――果物の故郷であって、ウイグル人は果物販売に従事する人々を「果物商」と呼ぶ。
baqqalliq kespi höl méwichilik, quruq méwichiliktin ibaret ikki xil bolidu.
果物販売は生の果物の仕事、干し果物の仕事の二種から成っている。
 höl méwe baqqalliri, örük, shaptul, toghach, enjür, alma, anar, amut, neshpüt, béhi, aligrator algirat, alucha, eynula, üzüm, üjme, gilas qatarliq köp xilliq méwe, qoghun tawuz qatarliqlarni élip satidu.
生の果物の果物商たちは、アンズ、モモ、ネクタリン、イチジク、リンゴ、ザクロ、アムット〔ナシの一種〕、ネシピュト〔ナシの一種〕、マルメロ、アルグラット〔スモモの一種〕、ダムソンスモモ、エイヌラ〔スモモの一種〕、ブドウ、クワ、サクランボなど多くの種類の果物、メロンやスイカなどを販売する。
bu xil méwiler bir-birige uliship 5-aydin 12-ayghiche, beziliri yil boyi sétilidu.
この種の果物は互いにつなげて〔=相前後して〕5月から12月まで、一年の中の一定期間一部の物は一年中〔コメント感謝〕売られる。
 baqqallar kündilik top sétiwélish yaki bagh kötüre élishtek ikki xil usul bilen top élip parche satidu.
 果物商は日常の卸買いと果樹請負の二種の方法によって大量に仕入れて小売りする。
 baqqallarning höl méwe-chéwilerni sétishi özgiche alahidilikke ige.
 果物商は生の果物を売ることに独自の特徴がある。
herqandaq baqqal méwe satqanda, towlap xéridar chaqirip méwini süpetleydighan idi’omluq sözler bilen satidu, shundaqla méwe dukini aldidin ötken kishilerge «pul almaymen, bir tal yep baqsila» dep yégüzüp temini tétitip satidu.
全ての果物商が果物を売るとき、大声を出して顧客に呼びかけて果物を勧める慣用句を通じて売り、同時に、果物店は前を通る人々に「金は取らないよ、一つ食べてみませんか」と言って食べさせて味見させて売る。
 qurup méwe baqqalliri qurutulghan méwilerni top élip parche yaki top satidu.
 干し果物の果物商は乾燥した果物を大量に仕入れて小売りや卸売りする。
bu méwiler qurutulghan üzüm, güle, jigde, yangaq, piste, badam, qaq, chilan, qari’örük qatarliq xilmu xil bolup, ular yene qoshumche qent, nawat, patasa, peshmeklernimu satidu.
これらの果物は乾燥したブドウ、干しアンズ、ヤナギバグミ、クルミ、ピスタシオ、アーモンド、干しモモ、ナツメ、ミロバランスモモなどいろいろなものがあって、彼らはさらに加えて角砂糖、氷砂糖、パタサ〔一種の飴〕、ペシメク〔小麦粉、ゴマ、砂糖で作ったロール状の飴〕なども売る。
 quruq yémishchiler méwining süpitige we taziliqigha alahide ehmiyet béridu.
 干し果物売りたちは果物の品質と清潔に特に注意を払う。
xéridarlarni jelp qilish baqqallarning eng zor alahidiliki, baqqallar keng qorsaq bolup xéridarlar bilen bihude baha talashmaydu.
顧客たちを引き付けることは果物商の最も大きな特徴で、果物商は広い心太っ腹〔コメント感謝〕で顧客たちと無駄な値段の議論をしない。
höl méwe satidighan baqqallarda jinglap sétish aditi bolmighan.
生の果物を売る果物商には計って売る習慣はなかった。
bazar iqtisadiy igilikige yüzliniwatqan bügünki künde méwe sodisida jing ishlitishtek ölchemlik soda aditi omumlashmaqta.
市場経済制に直面している今日では果物取引にはかり〔コメント感謝〕を使用する標準の取引習慣が普及している。

2013年4月11日木曜日

塗装業--ウイグルの工芸習慣



sirchiliq (uyghur orp-adetliri, p.82)
塗装業
 hazirghiche saqliniwatqan budda dinining birmunche izliridin qarighanda, mesilen, baydiki qizil gharliri, kuchadiki qumtora, sim-sim, qizqalghan (qizqagha), mazar bagh gharliri, qarasheher shikshin ming’öy we gharliri, turpandiki bézeklik, sing’gim éghizidiki ibadetxana, tuyuq gharliri, dunxuang ibadetxanisi qatarliq jaylardiki renglik heykel (but), her xil renglik süretler, sirlanghan tam-torus, tüwrük, limlar we bashqilardin qarighanda uyghur sirchiliq tarixi nahayiti uzun we öz zamanisida kamaletke yetken.
 今日まで残された仏教のいくつかの遺跡によると、たとえば、バイのキジル石窟、クチャのクムトラ、シムシム、クズカルガン(クズカガ〔クズルガハ〕)、マザルバグ石窟、カラシェヘルのシクシン千仏洞と石窟、トルファンのベゼクリク、シンギム峠の寺院、トゥユク石窟、敦煌寺院などの場所の彩色塑像(仏像)、各種彩色絵画、彩色された壁と天井、柱、梁や他の物から見るとウイグルの塗装業の歴史は非常に長く、そして、その時代に頂点に達した。
turpandin qéziwélinghan samawiy xan’gha teqlid qilinghan renglik yaghach qorchaq buning küchlük delili we uyghur binakarliqining bibaha sen’iti.
トルファンで出土した天王が描かれた彩色木像はその力強い証拠であり、ウイグル建築の貴重な技能である。
 uyghur binakarliqidiki her xil kahishlar, oymilar, yaghach tüwrükler, réshatkilar, wasajüp, lim-jege, haraq permanlirigha oyulghan neqishler, méwe-chéwe shekli chüshürülgen qapartma oymilarning hemmisi we bashqa öy jahazliri uyghur sirchilirining karamiti bilen güzel tüs alghan.
 ウイグル建築の各種のタイル、彫刻、木柱、柵、ワサジュプ〔天井板として使う棒材、写真参照〕、梁と桁、ハラク・ペルマン〔訳すと「酒令」だが、いったい何?haraqは壁の頂部の桁に敷く枕木のことらしい、コメント感謝〕に刻まれた図案、果物の形に描かれた浮彫のすべてとその他の家具はウイグルの塗装工の妙技と麗しい色彩を受け入れている。


siz herqaysi meschit, medris, mazar, qedimki imaretler we a’ile binalirining tam-torus, lim-jegelirige qarisingiz, sir bilen bézelgen bézeklerni körisiz.
あなたがイスラム寺院、マドラサ〔かつてのイスラム学校、現在は中国政府に禁止されている〕、マザール〔聖者廟〕、昔の建物や家屋の壁と天井、梁と桁を見たら、塗料で飾られた浮彫を目にするだろう。
bularning hemmisi uyghur sirchiliqining karamiti.
これらのすべてがウイグルの塗装業の妙技である。
 uyghurlar sirni özliri yasaydu.
 ウイグル人は塗料を自分たちで作る。
uning xam matériyali — sir téshi, bu xil tash qarangghu tagh étikidiki ladaq saylirida bolup, atchilar her qétim chet’eldin qaytqanda alghach kélip satidu, yene zighir méyi, güng’gürt, bash piyaz, dashang we her xil rengler.
その原料―塗料の岩、この種の岩はカラング山のふもとのラダック渓谷にあって、馬方たちが毎回外国から戻るときついでに持って来て売る〔ラダックはかつて東トルキスタンから南アジアへの主要交易路だった。1950年代の中国によるチベット弾圧とそれに続く印中関係の悪化後ラダック路は通れなくなった〕、他にも、ごま油、硫黄、タマネギ、トウシキミ〔=八角〕と各種の顔料がある。
zörür tépilghanda, chetning tash reng dégen matériyalini ishlitidu.
必要と思われるときは、外国の岩絵の具と呼ばれる材料を使う。
 sir ishlesh usuli : sir téshini sotup, elgektin ötküzüp zighir méyi, güng’gürt, bash piyaz, dashanglar bilen arilashturup, pes otta uzun qaynitip xuruch teyyarlaydu.
 塗料の作り方:塗料の岩〔=基材の主原料〕をすりつぶして、篩にかけてごま油、硫黄、タマネギ、トウシキミと一緒に混ぜて、弱火で長く煮て、材料〔=基材〕を準備する。
andin qaysi xil sir lazim bolsa, teyyarlanghan xuruchqa shu xildiki rengni arilashturup sir yasaydu. sir bilen sirni arilashturup yéngi türler (rengler) peyda qilidu.
それから必要な種類の塗料があれば、準備された材料〔=基材〕にその種の顔料を加えて塗料を作る。塗料と塗料を混ぜて新しい種類(色)を生じさせる。
shinjangning yerlik mehsulati bolghan gil (taghdin qézilidighan jiger reng séghiztash) din qizil, at baghri rengler yasaydu.
シンジャンの地元の物産であるギル(山から掘り出される肝臓色の粘土岩〔フェライト鉱〕)から赤、馬の胸色などを作る。
 uyghurlardiki en’eniwi sirchiliq ottuzinchi yillargha kelgende tereqqiy qilip uyghur yéngi zaman sen’iti üchün xizmet qildi.
 ウイグル人の伝統的塗装業は30年代になって発展してウイグル新時代の技能のために貢献した。
uyghur sirchiliqi özige xas milliy alahidilikke ige bolup, sir teyyarlash usulidin tartip, sirlash, neqish we kahishlarni oyushqiche bolghan barliq jeryanlar yerlik usul bilen élip bérilghan.
ウイグルの塗装業は独特な民族的な特徴を持っていて、塗料作成方法から始まって、塗装、彫刻そしてタイルを刻むことまで、すべての工程が地元の方法によって行われた。
 altun hel teyyarlash we hel bérish sen’itimu uyghur sirchiliqining yene bir muhim terkibiy qismi.
 金箔作りと箔貼りの技能もウイグルの装飾業のもう一つの重要な要素である。

2013年4月8日月曜日

彫塑術--ウイグルの工芸習慣



Heykeltirashliq (Uyghur orp-adetliri, p.82)
彫塑術
 heykeltirashliq uyghurlar budda dinigha étiqad qilghan mezgillerde taza tereqqiy qilghan. buni kériyidiki fara=qara?xarabisidin qéziwélinghan V esirge a’it tatxagata budda dinining heykili, xotendiki yotqan xarabisidin qéziwélinghan sapal qush, turpandin qéziwélinghan lay qorchaq, renglik lay at heykili, samawi xangha teqlid qilinghan renglik yaghach heykel, qarasheherdin qéziwélinghan yaghachtin oyulghan wajra palwan heykili, yene laydin yasalghan er kishining béshi we budsatiwa béshi qatarliqlar ispatlaydu.
 彫塑術はウイグル人が仏教を信仰していた時期に非常に発展した。それはケリヤのカラ遺跡から出土した5世紀に属するタトハガタ仏教彫塑、ホタンのヨトゥカン遺跡から出土した土器の鳥、トルファンから出土した泥人形、彩色泥馬像、天王を描いた彩色木像、カラシェヘルから出土した木彫りの金剛力士像、また泥で作られた男性の頭像と菩薩の頭像などが証明している。
 uyghurlar X esirde islam dinigha étiqad qilghan. shuningdin kéyin heykeltirashliq her xil diniy seweb we cheklimiler bilen qatardin qélip, neqqashliqqa özgergen.
 ウイグル人は10世紀にイスラム教に改宗した。そのあと彫塑術は各種の宗教的理由と制限に応じて、〔幾何学模様の〕彫刻術に変わった。
heykeltirashlar öz maharitini uyghur binakarliq sen’itige qaritip, tam-torus, dérize-ishik girweklirige, méhraplargha, munar, gümbezlerge her xil gej oyma neqishler bilen gül siyaqi, ghunche porekliri, méwe-chéwiler, bugha-marallar, chalghu eswablar, öy bisatlar, hösn xetlerni chüshürüsh bilen namayan qilghan.
彫塑師たちはその技能をウイグル建築の装飾に向けて、壁と天井、窓とドアの縁に、ミフラーブに、碑、聖者廟に各種の石膏彫刻図案で花模様、つぼみ、果物、鹿、楽器、家具、カリグラフィーを描写して実証した。
 dewrimizge yétip kelgen heykeltirashliq tarixidin qarighanda u özgiche uslub we milliy alahidilikke ige ikenliki bilinidu.
 私たちの時代に伝来した彫塑術の歴史によると、それは独特な風格と民族の特徴があることが知られている。
 uyghur heykeltirashliri gej, polat chiwiq, mata yaki paxal we tuxumning éqini matériyal qilidu, gej asasiy orunda turidu.
 ウイグルの彫塑師たちは石膏、鉄棒、布や藁、卵白を材料にして、石膏が基本的な地位を占める。
 uyghur heykeltirashlar gejni béliq gej, tom gej dep ikkige ayriydu.
 ウイグルの彫塑師たちは石膏を魚石膏、粗石膏という二つに分ける。
béliq gej uzunchaq bolup chidamliq bolidu.
魚石膏は細長くて丈夫である。
tom gej uyul, yoghan bolidu.
粗石膏は塊で、大きい。
uyghur heykeltirashlar béliq gej ishlitidu.
ウイグルの彫塑師は魚石膏を使う。
 gej teyyarlash, béliq gejni özliri tonurda pishurup soqup elgektin ötküzüp melum miqdardiki gejni sugha sélip doghap teyyarlap qoyup qoyidu, bir qanche minutta gej lengpungdek qatidu, andin islitishke bashlaydu.
 石膏の準備、魚石膏を自分たちのトヌルで加熱して、砕いて、篩にかけて、一定の量の石膏を水に入れて、泥状にして置いておく。
 heykeltirashliq eswabliri : güshte gerde (enriwe sheklide bolidu), bu rende gerde (mozduz bu rendisige oxshash), nukesh gerde, ziqchiziqche?gerde, iskine gerde qatarliq polat tighlardin ibaret.
 彫塑道具:ギュシテ・ゲルデ(エンリウェの形である)、ブ・レンデ〔かんな〕・ゲルデ(靴屋のブ・レンデと同じ)、ヌケシ・ゲルデ、ズィクチェ〔鍵?〕・ゲルデ、ヒスキネ〔鑿〕・ゲルデなどの鉄の刃物がある。
 heykel yasash usuli : adem yaki haywanat heykilini yasimaq bolsa, aldi bilen polat chiwiqta uning jazisini quridu.
 彫塑作りの方法:人か動物の彫塑を作るのであれば、まず鉄棒でその枠組みを作る。
jazini sirlap üstige mata yaki paxal yögep, heykelning eza körünüshlirini muqimlashturidu.
枠組みをペンキを塗った上に布か藁を巻いて、彫塑の部分の形を形作る。
andin gejni höl waqtida mata üstige sürkeydu.
それから石膏を湿らせた湿っているうちに〔コメント感謝〕布の上に塗る。
gej melum qélinliqqa yetkende kéreklik sayman bilen qirip, heykelning tashqi körünüshini püttüridu.
石膏が一定の厚さになったら適切な器具で削って、彫塑の外観を完成させる。
chaplima heykeller, mesilen, tamgha chaplinip bir yüzi körsitilip yasilidighan adem béshi yaki pütün turqi bolsun, bu xildiki heykellerge qélip ishlitidu.
貼り付け彫塑〔レリーフのことらしい〕、たとえば、壁に貼られて一面を見せられて作られる人の顔や全身像であれば、この種の彫刻に型が用いられる。
birni eynen yasap uningdin qélip élip qalghanlarni gej bilen quyup qurutuwalidu.
一つをそっくりに作って、それで型を取って、残りを〔=型に〕石膏を注いで乾かす。
 uyghurlar heykel pütkendin kéyin tuxumning éqini mata bilen heykel üstige suwap perdaz béridu.
 ウイグル人は彫塑が完成した後、卵白を布で彫塑の表面に塗ってつやを出す。
buningda heykel parqiraq, siliq bolush bilen birge yérilmaydu, yamghur, nemlikni qobul qilmaydu.
これによって彫塑は輝き、滑らかになると同時にひびが入らず、雨、湿気を吸わなくなる。
uzun muddet tupraq astida tursimu esli haliti özgermeydu.
長い間土中にあっても本来の状態が変わらない。