2014年7月5日土曜日

母なるふるさと(4)



9ページの途中から)
 -- rehmet, öre turiwérey, -- dédi bala sel qizirip-hoduqup, -- qérindash, qeghezmu alghach keldim …
 「ありがとう、立ったままでいいです」と男の子は少し赤くなってうろたえて言った「鉛筆と紙もついでに持ってきました…」
 -- pah, süt qeghez, -- dédi imam qeghezni aliqinigha qoyup, -- qaranglar, munu qelemmu resining iken téxi !
 「ほお、片つや紙〔=ロール紙=洋紙=ロシア製〕だ」とイマムが紙を手のひらに置いて言った「諸君(しょくん)見たまえ、このペンまでロシア製だ!」
 ademler qérindash bilen qeghezni qoldin-qolgha élip silashti, hetta purapmu béqishti.
 人々は鉛筆と紙を順送り(じゅんおくり)に手に取ってなでて、はては嗅(か)いでみた。
 -- hoshshere, -- dédi muxterbay nurining mürisige qolini qoyup, -- bizning mehellining tunji ependisi sen, hemmidin burun sheherge kirip oqudung, yaraysen, xalayiq anglap qoyunglar, ziyek (ziyawudunning aghzaki atilishi) xeqning ishkide chakar bolup yürüp balisini sheherde oqutuptu.
 「素晴らしい」とムフテルバイがヌリの肩に手を置いて言った「おまえはうちのマハッラの初めての先生だ、誰より先に町に行って勉強した、お前はたのもしい、みんな聞いてくれ、ズィエック(ズィヤウドゥンの話し言葉での呼び方)は他人の庭先で召使として仕えて〔玄関の内側の屋内作業ではなく、玄関の外のより等級の低い雑役の意〕息子を町で勉強させたんだ。」
 -- qanche yil boldi, hoy ziyek ?
 「何年だ、おいズィエック?」
 -- it yili ekirgen …
 「犬年に入れた…」
 -- qoysanga, it-küchükliringni, töt yil boldimu ?
 「ほっとけよ、犬や子犬は〔干支で言うなの意〕、4年か?」
 -- he’e …
 「はい」
 -- 1934-yili 9-ayning 3-küni «roshen» mektepke birinchi sinipqa kirdim, -- dédi nuri jarangliq awaz bilen, -- bu yil töt yil boldi.
 「193493日「ロシェン」学校の第一学年に入りました」とヌリがはっきりした声で言った「今年4年です」。
 -- bu yil qanchinchi yil ? – soridi muxterbay ganggirap.
 「今年は何年だ?」とムフテルバイがわけが分からなくて聞いた。
 -- xudayim buyrusa 1938-yili 6-ayning 31-küni, -- dédi mira «qazi» tekebburluq bilen, --he qéni, qeghezni kirleshtürüwetmeyli, qérindashni sundurup qoymayli, qazaren …
 「〔イスラム暦でなくキリスト暦だから〕神様がお許しになるなら1938631日だ」とミラ「法官」が横柄に言った「さあところで、紙を汚さないように、鉛筆をうっかり折らないように、万一…」
 üstel ornigha qizirip siliqlashqan nantaxta qoyuldi. nurining qoligha hemme adem qarap turushti.
 机の代わりに赤くなってつるつるになったナンこね板が置かれた。ヌリの手を全ての人が見つめた。
u «ximichiski» qérindashni höldep qoyup qeghezning béshigha «erze» dégen xetni yazdi. köpchilik tengla :
彼は「ヒミチスキー」〔ブランド名〕鉛筆を濡らしておいて紙の頭に「訴状」という文字を書いた。みんなが一斉に:
 -- pah ! hoy … -- déyiship ketti.
 「おお、へー…」と言ってしまった。



2
 mingbégining qoru-jayi katta derwaziliq, öyliri tünglüklük〔原文のtünglünglükは誤植と判断〕, hoyla ichi tal barangliq, quchaq yetmeydighan chong tüwürkke chirayliq, lékin mayliship ketken chiraghpay mixlanghan, sol terepke at éghili we ambar sélinghan, ong terepte baghqa kiridighan ishik körünüp turuptu.
 千戸長(せんこちょう)の屋敷(やしき)には巨大な正門があり、建物には天窓(てんまど)があり、庭の中にはブドウ棚があり、抱えきれないほど大きい柱に美しいが、油で汚れたランプ台が打ち付けられていて、左側に馬囲いと物置が配置され、右側に果樹園に入る門が見えていた。
udulgha qarisingiz, öyge kiridighan ishik közingizge tashlinidu.
真向いを見ると、家に入る門が目に飛び込んでくる。
qosh qanatliq dalan ishikidin kirgende ong terepke chong supa jaylashqan, qarighay lim, tüwrükler, chaqmaq közlük tünglük penjirisi, baghqa qaraydighan chaqmaq salasunluq bir jüp penjire, dalan supisi üstige sélinghan gülsiz qara kigizler, kigizlerge sélinghan körpiler, tizilghan yastuqlar, üch pelempeylik saray ishiki, soldiki ashxana ishiki … sarayning tünglük penjirisi, neqishlengen tam-torusi, limtaq, oyuqlar, iran nusxiliq xoten gilemliri, yipek zilchilar bu yurttiki bashqa öylerde yoq.
両開きの玄関ドアから入ると右側に大きな広縁が設けられ、松の梁、柱、四角い天窓、果樹園に面した四角い格子の付いた一対の窓、玄関の縁側の上に敷かれた無地の黒いフェルト、フェルトに敷かれた子羊の毛皮、並べられたまくら、三段の階段がある客間のドア、左の食事室のドア…客間の天窓、彫刻が施された壁と天井、作り付けの棚、壁龕(へきがん)、イラン模様のホタン絨毯、絹の絨毯はこの地域の他の家にはない。
nuri saray öyge kirgüche hemmige sinchilap qaridi. uning xétini katip mingbégige oqup bériwidi, mingbégi heyran qélip :
ヌリは客間に入る前に全体をきょろきょろ見た。彼の手紙を秘書が千戸長に読んであげると、千戸長は驚いて:
 -- kim yazghandur bu xetni ? – dep soridi.
 「誰が書いたんだこの手紙を?」と聞いた。
 -- ziyawudun dégen kembeghelning oghli nuri yéziptu.
 「ズィヤウドゥンという貧乏人の息子ヌリが書いたそうです。」
 -- u balini tépip kélinglar ! – dep buyruq berdi mingbégi xiyal bilen éngikini silap, -- pah, ajayip-he ! gépini qara bu kispurushning, oghrining edep kétishi yurtning yaxshi bashqurulmighinidin déginini qara ! …
 「その子を探して来い!」と命じた千戸長は考え込んで下あごを触って、「へえ、すごいぞ! この言葉を見ろ、この悪党の、泥棒がマナーを失ったのは地元が良く統治されていないからだと言っているのを見ろ!…」
 u xiyalgha patti.
 彼は考え込んだ。
démisimu oghrilar edep ketti.
言わなくても泥棒たちにマナーはない。
ghéni oghri tep tartmastin mingbegining qepestek hoylisigha kirip, yolwastek töt itini zeherlik gösh bilen mest qilip, yéngila sheherdin achiqqan orus harwisini sörep étizmu étiz méngip, qash deryasidin ötküzüp samiyüzidiki küzlikige apiriwaldi.
泥棒ゲニはなに憚(はばか)ることなく千戸長の檻(おり)のような庭に侵入して、トラのような4頭の犬を毒入り肉で酔わせて、新しく町から買ってきたばかりのロシア製の馬車を引っ張って畑を進んで、カシ川を越えてサミユズの作業小屋に持っていった。
mingbégi iz qoghlap küzlekke kirse, ghéni oghri emdila terini sürtüwatqaniken.
千戸長が足跡(あしあと)を追って作業小屋に入ったら、泥棒ゲニはたったいま汗をぬぐったばかりだった。
 -- tap bésipla kelginini mawu qumayning, -- dédi u mingbégini körüp, -- ikki yayisining qilichlirini qandaq qilay, oghul bala bolsang senmu sörep, manga oxshash !
 「跡(あと)をつけて来たなこのハゲワシめ」と彼は千戸長を見て言った「二人の捕吏(ほり)の剣をどうする、お前が男ならお前も引っ張って帰れ、おれと同じように!」
 mingbégi «qumay» dep leqimini atighinigha ming ölüp-ming tirilidi, lékin u aldida ghémidimu yoq, giredek原文giredepは誤植?〕 olturghan diwidek bestlik, aq sériq, sürlük yüzini chéchek izi qaplighan ademni némimu qilalaytti ?
 千戸長は「ハゲワシ」というあだ名を呼ばれてはらわたが煮えくり返ったが、彼の前ではそれに構っていられなかった、万力(まんりき)のようにどっしりと座った頑丈(がんじょう)な体の、白黄色の陰険な顔をあばたが覆ったこの男をいったいどうすることができただろうか?
u ghéni oghrining yalingach bedinige eyminip qaridi, oghrining kökrikidiki buljung göshler derya béliqidek sekrimekte, uning pakiz chüshürülgen béshini silawatqan qolliri beshlik aridek yoghan, bilekliri char buqining yanpishidek mezmut.
彼は泥棒ゲニの裸の体に怖気(おじけ)づいてしまった。泥棒の胸の筋肉が川の魚のようにピクピク跳ねていた。彼のきれいに剃られた頭をなでている両手は五本の農業用フォークのように巨大で、腕は灰色雄牛の腰のように太かった。

2014年6月18日水曜日

2014年6月15日日曜日

母なるふるさと(3)



7ページ)
 -- néme deydu munu qashqaliq ! – dédi muxterbay birdinla xapa bolup, -- peyghembirimiz shundaq dégenma !
 「何を言うこのカシカリック!」とムフテルバイはいきなり怒って言った「預言者がそんなこと言ったのか!」
 -- kupurluq, -- dédi imam saqilini siypap, -- shek kelturush kupurluq bolidu …
 「罰(ばち)当たり」とイマムはあごひげをなでて言った「疑うことは涜神(とくしん)だ…」
 -- kupurluq dédingma ! – muxterbayning birdinla seprasi örlidi, -- sen qashqaliq némini biletting ?
 「罰当たりと言ったな!」ムフテルバイはいきなり怒りだして「カシカリックのお前に何が分かる?」
bizning öyge sheherning hemme bayliri, ni-ni ölimaliri chiqqan, paqlan yep, qimiz ichip aylap-aylap yatqan, biz alte oghul mektep yüzi körmigen bilen kattilarning geplirini, hetta hékimbeg ghojamning geplirinimu anglighan, lékinze itlar xet tonusun dégen gepni anglap baqmighan.
「おれたちの家に町の全ての金持ち、とても大勢の学者が来て、ラム肉を食って、馬乳酒を飲んで、何か月も何年も滞在した、おれたち6人兄弟は学校に行く機会はなかったが有名人たちの言葉を、はてはヘキムジャン・ゴジャの言葉だって聞いた、だが犬に文字を理解させるなんて話は聞いたことがないぞ。」
séningche〔原文méningcheだがそれでは意味が通らないので誤植と思われる〕, biz ittinmu töwenkenmiz-de, sanga oxshash bir sayaq kelgündige yunda bérip, ustixan tashlap bergendikin …
おまえから見れば、おれたちは犬よりも低いんだな、お前のような浮浪者が来た時には汚水をやって、骨を投げてやろう…」
 bégim, men gepni silige qaratmidim, özümche … --imam ghalildap ketti.
 「旦那(だんな)、私が言ったのはあなた様に向けてではなく、私が言いたいのは…」とイマムはおののいてしまった。
uning heywetlik saqili shundaq titridiki, mushu yézida ösüp, mushu yézida aqarghan bu dangliq saqalning bunchila titriginini hazirghiche héchkim körmigenidi.
彼の立派なあごひげが激しく震えたので、この村で育って、この村で年を取った人々はこの有名なあごひげがそれほど震えるのを今まで誰一人見たことがなかった。
– qoysanga, muxter huy ! – dédi bir déhqan bille ösken dostini eyiblep, -- démisimu nuridin bashqa sawatliq bolmisa bu mehellide.
 「やめとけよ、ムフテル、おい!」と一人の農民が一緒に育った友達を咎(とが)めた。
 -- bu tönggirekte dégine, bir mehmut chujangdin bashqa xet tonuydighinimiz yoq-de !
 「このあたりではね、ただ一人メフムト処長(しょちょう)の他に文字(もじ)の分かる人はおれたちの中にいないよ!」
 -- nurini chaqiringlar ! – dédi muxterbay achchiqidin birdinla yénip, -- bala yazsun, sen de imam, aghzing yügürük emesmu, beygige salghudek aghzing bar-de, qashqaliq !
 「ヌリを呼べ!」とムフテルバイがすぐに怒りが冷めて言った「あの子が書くから、お前が言えイマム、お前の口は良く回るじゃないか、競馬にでも出そうな口だぞ、カシカリック!」
 muxterbay shundaq, herqandaq majirani chaqchaqqa, hazini toygha aylandurushqa amraq.
 ムフテルバイはこのように、どんな口論(こうろん)も冗談(じょうだん)に、弔い事(とむらいごと)も祝い事(いわいごと)に変えてしまうことが好きだ。
 -- deydighanni oylap qoydum, -- dédi mira «qazi» sozup sözlep, -- bala yazidu, men dep bérimen.
 「言うことを考えておいた」とミラ「裁判官法官」がゆっくりと言って、「あの子が書いて、私が言ってやろう。」
 -- kimge yazimiz ?
 「誰に書こう?」
 köpchilik jimip qélishti.
 みんな黙ってしまった。
 -- shéng duben atimizgha yazimiz-de elwette, -- dédi chirayigha qan yügürüp, yüriki ornigha emdila chüshken mehelle imami.
 「盛〔=盛世才〕督弁様に書こうよ、もちろん」と顔に赤みがさして、気持ちが落ち着いたばかりのマハッラのイマムが言った。
 -- silige qoyup berse, qotandiki kalam qisir qaldi, qandaq qilimen depmu erz yazila, imam’axunum !
 「あなたの好きなようにさせたら、『家畜囲いの牛が子を産まなくなった、どうしたらいいか』という訴状さえ書くだろう、イマム・アフン!」
-- wexpe yerge suning béshi tegmidi dep mingbégige erz yazghan adem bu !
 「寄進地に水が最初に来ないと千戸長に訴状を書いたんだこの人は!」
-- poshkalning méyi chüchümeptu dep qasim tersaning üstidin ellikbéshigha shikayet sunghan …
 「ポシカルの油が精製されていないと怒りんぼのカシムを五十戸長に訴えた…」
-- ishtanbéghi qéchip ketse mutiwellini chaqirip …
 「ズボンの紐(ひも)が逃げて〔=紐を通す穴に隠れて〕しまったら出納係管財人〕を呼んで…」
 --saqili qichishsa pitning üstidin hökümetke erz ! … ha-ha-ha…ha-ha…
 「あごが痒(かゆ)かったらシラミを政府に告訴!…ハハハ、ハハ…」
 oghrining wehimisi, ulugh’axunning yighisi, hépizixanning nalisi hesh-pesh dégüche kishilerning yadidin kötürüldi, ular goya bu yerde héch ish bolmighandek qaqaqliship külüshke bashlidi.
 泥棒の騒ぎ、ウルグ・アフンの悲嘆(ひたん)、ヘピゼハンの溜息(ためいき)、それらがたちまち人々の心から消えた。彼らはまるでこの場所で全く事件が無かったかのようにハハハと大笑いし始めた。
mundaq sorungha xojayinliq qilishqa adetlengen muxterbay qapqara, yirik saqalliri arisidiki ap’aq chishlirini yaltiritip téliqip külüp, ademlerni chaqchaqqa küshkürtetti.
こんな時に采配を振るう癖があるムフテルバイは、真っ黒な硬いあごひげの間の真っ白な歯を光らせて笑いで息(いき)を詰(つ)まらせつつ、人々を冗談に駆り立てたのだった。
 -- he, qéni réhim toghay, sayra !
 「おい、ほらヒバリ〔ヒバリは声が良くて歌がうまい〕のレヒム、しゃべれ!」
 -- musa qagha, gep qil.
 「カラスのムーサ、話せ。」
 -- hemra toqum, jimip qaldingghu?
 「鞍のヘムラ、黙っているのか?」
 -- sultan palas, nadir boynaq, tursun qanjuq … ha-ha-ha …
 「敷物のスルタン、子犬のナディル、雌犬のトルスン…ハハハ…」
 -- hay, hay, hay, muxterbay ukam, bügün haza, ukam, yérim haza !
 「おい、おい、おい、ムフテルバイ、今日は葬式〔不幸な出来事のたとえ〕だ、半ば葬式だぞ!」
ulugh’axunning on yil yighqan-tügkini biraqla oghrilandi, yanchilar bizge kün bermeywatsa biz taranchilar pisent qilmay külüwérimizmu ?
「ウルグ・アフンが10年間のたくわえ全てを一挙に盗まれ、農奴たちがおれたちを苦しめるのに、おれたちタランチは不問に付して笑っているのか?」
yanchilarning üstidin erz yazayli. ene nurimu keldi, -- dédi mira «qazi» herbir sözni danimudane, salmaq sözlep.
「農奴たちを相手取って訴状を書こうじゃないか。ほら、ヌリも来た。」とミラ「裁判官法官」が全ての言葉を一つずつ、ゆっくりと言った。
 -- essalamu’eleykum ! – nuri qolini köksige qoyup, sel-pel égilip salam berdi.
 「あなた方に平安あれ!」とヌリが胸に手を当てて、すこし頭を下げてあいさつした。
 -- we’eleykum essalam, waberketehu ! – imam ornidin yérim qozghaldi.
 「あなたにも平安あれ、疫病が去りますように!」とイマムが席から腰を浮かせた。
 -- we’eleykum, kel, balam ! – dédi mira qazimu midirlap qoyup, -- pah, ya’alla qazaren …
 「あなたにも…、来い、坊主!」とミラ裁判官法官もちょっと腰を浮かせて「ほう、アッラーのおぼしめしか…」
 -- keldingmu, he, borigha chiq ! – dédi muxterbay östeng boyidiki yazliq chayxanining supisigha sélinghan bora üstige badashqan qurushqan mehelle chonglirining qatarini sheret qilip, -- yaxshi oqupsen-he, baldur chiqqan qulaqtin kéyin chiqqan münggüz ötüp kétiptu dégen mushu-de !
 「来たか、ほら、葦茣蓙(あしござ)に上がれ!」とムフテルバイが小川に面した夏の茶飲み場の広縁(ひろえん)に敷かれた葦茣蓙の上に胡坐(あぐら)をかいているマハッラの大人(おとな)たちの列を指(さ)し示(しめ)して言った「良く勉強したそうじゃないか、後から出た角(つの)は先に出た耳を追い抜くというのはこのことだ!」
 qisqa yenglik aq könglek, tasma pota ötküzülgen kök shim, kök shepke kiygen, putlirighimu yéngi sendel kiyiwalghan zilwa boy, aq yüz, qara köz, qara qash, on töt-on besh yashlardiki tolimu chirayliq bu baligha hemmila ademning hewisi keldi.
 短い袖の白いシャツ、ベルトが通された青いズボン、青い帽子を身に着(つ)けた、足にまで新しいサンダルを履(は)いた細身(ほそみ)で、色白、黒い瞳(ひとみ)、黒い眉(まゆ)、14-15歳の非常に美しいこの少年に全ての人の関心が集まった。
bundaq kiyimlermu, bundaq chiraymu bu mehellige yat, téxi uning salam qilishlirichu …
このような装い(よそおい)も、このような容貌(ようぼう)も、このマハッラにはなじみがない、その上彼のあいさつといったら…
9ページの中ほど)