2014年11月11日火曜日

母なるふるさと(12)



31ページ下から10行目から)
 -- chüshe ziyek, mawu qalmaqning buti hemmini yiqitti.
 「こいつを止めろズィエク、このカルムイクのブッダ〔仏教徒の意〕はみんなを倒した。
meydisige likkide élip meydanni pirqiritip atidighini balaken buning.
胸をすばやくつかんで広場を振り回されたんで、災難だった。
özüng jöndimiseng tügidüq wuy!
おまえが懲らしめなかったら、おれたちは終わりだ!」
 muxterbay qapqara saqalliri arisidin sedeptek chishlirini körsitip, azab bilen hijiyip-shikayet qilip ziyawudunning étini öz qoli bilen aldi, andin uning bélige kök sergez potisini baghlidi we ornidin turghan tuluq téshidek uyul kelgen déhqan chélishchigha :
 ムフテルバイは真っ黒なあごひげの間から貝殻のような歯を見せて、苦笑いして、非難(ひなん)してズィヤウドゥンの馬を自分で持って、それから彼の腰に青い更紗(さらさ)の腰帯(こしおび)を結(むす)んで、立ち上がった太った石のようにどっしりとした農民の力士に向かって:
 -- senmu hüniringni körset, ziyekmu shu, chaputlimaysen, chirmaq urmaysen dep ghingshima, közüngge topa chachmisila, putungni tartiwetmisila boldi, qope qashqaliq ! – dédi we köpchilikke qarap,
 「おまえも技(わざ)を見せろ、ズィエクもそうだ、足を払うな、足をすくって投げるなと言って泣き叫ぶな、目に土をまき散らさなければ、足を手で引っ張らなければいい、立てカシカリック!」と言ってみんなを見て、
-- ziyek tashliwetse bir qoziliq qoy, qashqaliq tashliwetse taranchi qiliwalimen, bir xo yer bérimen ! – dep warqiridi.
「ズイェクが投げたら子羊(こひつじ)付きの羊を一頭やる、カシカリックが投げたらタランチとして認める、1ホの土地をやる!」と叫んだ。
 biri on putluq taghardek diqmaq, boyni yoq, béshi ghiltang, qolliri qisqa, yigirme alte-yigirme yette yashliq, qara burutluq qiran yigit ;
 一人は10プット〔1プットは16.38㎏〕の大袋のようにずんぐりとして、首がなく、頭はつるつる、指が短い、2627歳の、黒い口ひげのある体格(たいかく)の良い若者だ;
yene biri égiz, qatangghur, aq sériq, ottuz sekkiz yashliq adem.
もう一人は背が高く、やせ形(がた)、色白の、38歳の男だ。
ular meydanni aylinip chatlirini kérip méngip chélishqa chüshti.
彼らは広場を大股で歩き回って相撲の準備をした。
pakar hedep égizning potisigha qol sunatti, égiz uni mürisidin ittirip yéqin keltürmeytti.
チビは全力でノッポの腰帯に手を伸ばしていた、ノッポは肩を押し込んでそれを近づけなかった。
mehelle xelqi ikkige bölüngen : imam’axunum bilen mira «qazi» bashliq «qashqaliq» lar (aqsu, kucha, xotendin kelgenlernimu bu yerning «taranchi» liri «qashqaliq» deydu) bir terep, muxterbay bashliq taranchilar bir terep.
マハッラの人々は二手(ふたて)に分かれた:イマム・アフンとミラ「法官」をはじめとする「カシカリック」たち(アクス、クチャ、ホタンから来た人たちもこの土地の「タランチ」たちは「カシカリック」と呼ぶ)が一方、ムフテルバイをはじめとするタランチたちがもう一方だ。
 -- habla yolwas, kötürüp ur ! … -- dep warqiridi imam’axunum yurtdishigha medet tilep.
 「虎のハブラ、つり上げて投げ落とせ!」とイマム・アフンは同郷人を応援して叫んだ。
 -- tetür chimaq bilen béshini tikliwet, ziyek !
 「逆(ぎゃく)足すくいで頭を押さえてしまえ、ズィエク!」
 -- qol qayrishqa ! …
 「手を巻きつけろ!…」
 -- yanpashqa ! …
 「腰に!…」
 ular xuddi ikki buqa türtüshkendek bir-birini ittiriship, «pem taliship» chimenlikni tilghiwetti.
 彼らはまるで二頭(にとう)の雄牛(おうし)が押しあうように互いに押しあい、「技を競って」草地を掘り返していた。
axir pakar yigit ziyekning putidin tutuwaldi.
やっとチビの若者がズィエクの足をつかんだ。
u ziyekni qorup tartip yéqin ekélip :
彼がズィエクを振り回して引(ひ)っ張(ぱ)って近くに引き寄せて:
«ya ! …» dep kötürüshigila ziyekning ong puti uning putlirigha chimaq bolup yögiship boldi.
「ヤー!」と持ち上げると、ズィエクの右足が彼の足をすくって絡んだ。
yigit uni küchep kötürdi.
若者は彼を力を入れて持ち上げた。
ziyek ong qolini uning mürisidin artildurup potisidin tutti-de,
ズィエクは右手を彼の肩越しに伸ばして腰帯をつかんだ。
özining küchi bilen özini yiqitish usulini ishlitip yigitning putlirini asmangha, béshini chimenlikke tik qildi we sol qoli bilen uning puchqaqlirini tutup tartip astigha yiqitip, kökrikige minip tarimush qolliri bilen péshanisidin bésip turuwaldi.
相手の力で相手を倒す方法を使って若者の両足を宙(ちゅう)に、頭を草むらにひっくり返し、左手で彼の脇(わき)をつかんで引っ張って下に倒して、胸に馬乗りになって筋張(すじば)った手で額(ひたい)を押さえつけた。
yigit tépirlidi, lékin uni örüwételmidi.
若者はじたばたした、だが彼をひっくり返すことはできなかった。
muxterbay birinchi bolup ziyekni yölidi we turghuzup mürisige urup warqiridi :
ムフテルバイが真っ先にズィエクを引き起こして、立たせて肩をたたいて叫んだ。
 -- xalayiq, bügün kech bizning bostanda meshrep !
 「皆の衆(みなのしゅう)、今晩はうちの庭でマシュラップだ!」
 -- hésab emes, -- dédi yigit teste qopup yighlamsirap, -- chaputlap yüridiya !
 「今のは勘定に入(はい)らない」と若者がやっと立ち上がって涙ぐんで言った「足を払ったよ!」
 -- chatirangni silap baq, axtilap qoymighandu ? ha-ha-ha ! …
 「股間(こかん)をさわってみろ、去勢(きょせい)されなかったか?ハハハ!」〔「おまえそれでも男か」の意〕
 muxterbaygha egiship köpchilik téliqip külüshti.
 ムフテルバイにつられてみんなは笑い転(ころ)げた。
 -- bala qéni, dadisi ! – reyhanning yigha arilash nalisi ziyawudunni külkidin toxtatti.
 「息子はどこ、父さん!」レイハンの泣き叫ぶ声がズィヤウドゥンの笑いを止(と)めた。
 -- yoq, xotun. balini jirghilanggha barghuche déreklep bérip tapalmidim, sheherge ketmidi, birer qoghunluqqa ketken oxshaydu !
 「いない、妻よ。息子をジルギランまで尋ね続けて見つけられなかった。息子は町には行っていない、どこかの瓜畑(うりばたけ)に行ったみたいだ!」
 -- nu … nu … nurima ? – dédi muxterbayning maliyi kékechlep sözlep, -- nu … nu … nuri … buday qi … qi … qi … qirida tékisaqal …
 「ぬ、ぬ、ヌリか?」とムフテルバイの下僕がどもって言った「ぬ、ぬ、ヌリは、ブダイの、ど、ど、土手でテキサカル〔ゴムが採れるキク科タンポポ属の植物Taraxacum kok-saghyz チューインガムに用いた〕を…」
 -- qorqma, -- dédi muxterbay ayal zatini körsila zuwanini basalmaydighan aditi bilen reyhangülge chaqchaq qilip,
 「怖がるな」とムフテルバイが女の人を見たら話しかけるのを抑えきれない習性(しゅうせい)でレイハンギュルに冗談を言った。
-- éring qoziliq qoyni alar-almayla bashliringni qaturup tarap teyyar bopsina ! 
「あんたの旦那が子羊付きの羊を手に入れる前から髪の毛を整えたな〔orセットしたな〕!」〔ウイグル人の女性はjigde(ヤナギバグミ Elaeagnus angustifolia)の樹脂で作ったエリムyélimという整髪料を用いて整髪した〕
 -- qoysingizchu, men bala koyida, bay aka !
 「羊の話はやめて、私は息子のことで〔悩んでいるの〕、バイ兄さん!」
 -- anglidingghu, balang tékisaqal élip yürüptu.
 「聞いただろう、あんたの息子はテキサカルを採っていたそうだ。
manga on tuxumluq séghiz ekélidu. ha-ha-ha …
おれに10個の卵の〔大きさの〕チューインガムを持ってくるぞ。ハハハ…」
 köpchilik yene huzurlinip qiyqas-chuqan sélip külüshti.
 みんなはまた面白がって笑って騒ぎ立てた。
 külke bilen yigha, rahet bilen azab da’im bille, ular qérindash.
 笑いと涙、安楽と苦悩(くのう)はいつも一緒、それらはきょうだいなのだ。
köpchilik külmekte, reyhan yighlimaqta, muxterbay maxtanmaqta:
みんなは笑っている、レイハンは泣いている、ムフテルバイは自慢している:
 -- qaltis chimaqchi bu !
 「最高の足すくい師だこいつは!」
 -- buning chimiqi ambur !
 「こいつの足すくいはペンチだ!」
 -- yaq, özüng sériq yögey !
 「いや、おまえのはハマネナシカズラだ!sériq yögey はハマネナシカズラ Cuscuta chinensis、他の植物にかぶさる〕
 -- ha-ha-ha …
 「ハハハ…」
 -- ha-ha-ha …
 「ハハハ…」
34ページ上から6行目)

2014年10月28日火曜日

母なるふるさと(11)



28ページ下から5行目)
 nuri mehellisidin xéli yiraqliship qayrima östeng qirigha chiqip mehellisige burulup qaridi.
 ヌリはマハッラからだいぶ遠ざかってカユリマ川の土手に出てマハッラを振り返って見た。
méhriban ata-anisi hazir wesweside, belki ukilirimu ensirimekte.
親愛なる父さん母さんは今心配し、そして弟たちも心配している。
u kimdin, néme üchün özini qachurdi?
彼は誰から、何のために自分を遠ざけるのか?
u nege, néme qilghili baridu?
彼はどこに、何をするために行くのか?
u bularni oylapmu ülgürelmigen :
彼がこれらを考えたとしても間に合わなかった。
uning qelbini özini muhebbettin qachurush istikila igiliwalghan, mana hazir ata-ana, uruq-tughqanlirining muhebbitidinmu özini qachurmaqta.
彼の心は自分を愛から遠ざける願望を持った、つまり、いま両親や親戚たちの愛からさえも自分を遠ざけている。
u goya bir chong judaliq üchün özini meqsetlik terbiyilewatmaqta,
彼はまるで一つの大きな別れのために自分を意図的に訓練している、
yéqin kelgüside bolidighan bir katta azab-oqubet sinaqliri üchün özini chéniqturmaqta,
近い将来に起こるある巨大な苦難の試練のために自分を鍛(きた)えている、
u déhqanlargha yat, sheherdiki bay balilirigha düshmen bilinidighan meqsetlik halda azab izdesh yoligha mangmaqta,
彼は農民たちになじみのない、町の金持ちの子供たちに敵のように思われている苦労を探しの道に向かっている、
shuning üchün özini dewrning qehrimani, kelgüsining gigant adimi bolushqa munasip hésablab … öz-özidin pexirlenmekte.
そのために自分を時代の勇士、将来の巨人になるためにふさわしいとみなして……自分自身を誇っているようだ。
özini we yürek parilirini azablash hésabigha érishidighan bu pexirlinishning qimmiti qanchilik?
自分と愛する人々を苦しめることを勘定に入れたら、この誇りの価値はどれほどだろう?
bu qimmetni hésablashning yoli néme?
その価値を計算する方法は何だろう?
emdila on besh yashqa kirgen, sowét kitablirining, yéngi idiye tarqatquchi oqutquchilirining tesiri tüpeyli, özi heyran qalghan yawropa serkerdilirining izi bilen méngishqa özini béghishlighan uyghur balisining hazirche bu murekkep so’allargha neq jawabi yoq.
まだ15歳になったばかりの、ソビエトの本の新しい理念の宣伝者、教育者たちの影響が原因で、自分が驚嘆(きょうたん)したヨーロッパ〔大戦?〕の元帥(げんすい)たちの足跡(そくせき)と歩みに熱中したウイグルの子供には今のところこの複雑な問(と)いにピッタリの答えはない。
uning qelbini birla : mu’ellimi éytqan yaxshi adem bolush üchün bir ömür azab chékishke, herqandaq qiyinchiliq aldidimu temtirimeslikke özini teyyarlash dégen sözliri igiligen.
彼の心を占めていたのはただ一つ、教師が話した「良い人になるために一生(いっしょう)辛酸(しんさん)をなめることに、いかなる困難の前にも動じないように自分を作る」という言葉だった。
u mushularni oylap, ata-anisining ensireshlirini untudi we : «téxi chüsh bolmidi, yazning küni uzun, yolsiz méngipmu sheherge yétip baralaymen.
彼はこれらを考えて、父母の当惑を見落とした。そして「まだ昼になってない。夏の日は長いから、道を避けて行っても町に到着することができる。
nurghun qétim piyade mangdim, bar-yoqi qiriq kilométirla yolghu bu.
何回も徒歩で行った。せいぜい40キロメートルの道のりだろうこれは。
derya yaqilapmu, yamanyar bilen topa kéchipmu qarangghu chüshküche sheherge kireleymen»
川に沿っても、ヤマンヤルを通(とお)って土を歩いても夜のとばりが降りる前に町に入(はい)れる」
dep oylidi-de, yoldin chiqip teptekshi taxta bolghan cheksiz bughdayliqqa shungghudi.
と考えて、道を外(はず)れて平らに均等に育った限りなく広い麦畑(むぎばたけ)に飛び込んだ。
bughdaylar arisidiki chongqur tughanliq ériqlar, chigh-téwilghilar arisidiki here uwiliri, hélidin-héligha ürküp qachidighan yawa toshqanlar, hanggit, qaqirlar bilen oyniship yügürüp méngish uning üchün köngüllük emek boldi.
小麦畑の間の堤防のついた深い水路、チグ〔一つの植物名ではなく、Achnatherum splendensの他にもいくつかの植物を指してチグと言うらしい〕やシモツケの間の蜂(はち)の巣、しょっちゅう驚いて逃げる野兎(のうさぎ)、サカツラガンやツルと遊んで走って行ったので楽しい気晴らしになった。
 u ikki qirghiqi yapyéshil chimenlik ériqtin düm yétip su ichip, aliqanlirigha tayinip ornidin turdi-de, mehellisidin sheherge mangidighan yolgha qaridi.
彼は両岸の明るい緑色の草むらに突(つ)っ伏(ぷ)して水を飲んで、手で身体を起こして、彼のマハッラから町に行く道に向かった。
dadisi aq boz atni ökireng tashlitip sheherge qarap kétip baratti.
彼の父は葦毛馬を駈足(かけあし)させて町に向かっていた。
dadisining önggen chirayi, apisining yashliri lighildap turghan közliri, sebixening yürekke menggülük möhür bolup bésilghan yaquttek lewliri uning héssiyatchan qelbini chimilditip xiyal ékranidin ötti :
父の青ざめた顔、母の涙が揺れていた瞳、心に永遠(えいえん)に刻印(こくいん)されたセビヘの宝石(ほうせき)のような唇が回想のスクリーンに現れて彼の感傷的な気持ちを震わせた。
«yaq, men tére zawutining hak-kislata puriqigha étizning ipar hidini tégishimen.
「いや、僕は皮革工場の石灰と酸のにおいに農地の麝香(じゃこう)のにおいを換える。
muhebbet lezzitini rohiy azabqa almashturimen.
愛の喜びを魂の苦しみと取り換える。
bilip turup shundaq qilimen.
知っていながらそうする。
sowurof, kotuzof, lénin, stalin, maksim gorkiy, mayakowiskiy, pawil korchagindek polat iradilik bolup chiqimen …»
ソウロフ〔ロシアの軍人〕、クトゥゾフ〔ロシアの軍人〕、レーニン、スターリン、マクシム・ゴーリキー、マヤコフスキー、パヴェル・コルチャギン〔オストロフスキーの小説『鋼鉄(こうてつ)はいかに鍛(きた)えられたか』(発表は1932-1934)の主人公の名〕のように鋼鉄の決意を持つようになる…」
(ここまで30ページ13行目)
 neq shu chaghda uning qapiqini here chaqti,
 まさにその時(とき)に彼のひたいをハチが刺した、
u échishiwatqan yerge lay suwiwidi, téximu échishti.
彼は痛くなったところに泥を塗(ぬ)ったが、もっと痛かった。
u chishini kirishtürüp :
彼は歯を食(く)いしばって、
«yene chaqsun, on, yüz here chaqsun, way désem yigit emesmen»
「もっと刺せ、10匹、100匹のハチが刺せ、『あ痛(いた)』と言ったら僕は勇者じゃない」
dédi we gherbke – özini türlük sinaqlar bilen kütüp turghan sheherge qarap ériq ichi bilen yügürüp ketti.
と言って西に――様々な試練が待っている町に向かって用水路〔乾燥地のこちらでは水を使うときだけ水路に水を流し、普段は枯れている〕の中を通って走りだした。
 ziyawudun namazdiger bilen soliship, boz étimu salpiyip mehellige qaytip keldi.
 ズィヤウドゥンはナマズディゲル〔夕方の礼拝〕の頃にしょげて、葦毛馬もうなだれてマハッラに帰ってきた。
mehellige kirish bilenla östeng yaqisidiki chimenlikke toplashqan kishiler :
マハッラに入ると同時に小川の縁(ふち)の草むらに集まった人々が、
 -- keldi, ziyek keldi! – dep warqirashti.
 「来た、ズィエックが来た!」と叫(さけ)んだ。
u chöchüp étidin sekrep chüshti.
彼は驚いて馬から飛び降りた。
da’im béshi aghrip yüridighan reyhandin ensirep :
いつも頭が痛いレイハンを案じて、
 -- néme boldi, xalayiq huy! – dep warqiridi.
 「どうした、みなさん!」と叫んだ。
 -- néme bolatti, mawu qashqaliq taranchilarning anisini qoydi! – dédi muxterbay köpchilikning otturisida chimenlikte zongziyip olturghan üsti yalingach ademni körsitip, -- bol ziyek, munu kigizchining béshini chimgha bir paturup baqqina!
 「何してた、このカシカリック〔=カシュガル人〕がタランチたちの母親を殴ったぞ!」とムフタルバイがみんなの間で草むらにしゃがんでいた上半身裸(はだか)の男を指し示して「よし、ズィエック、このフェルト職人(しょくにん)の頭を草むらにちょっと沈めてみてくれ!」〔相撲で負かしてやってくれの意〕
 bu yerde oghlaq tartish, meshrep-pére oynash, chélishish köngüllük oyun.
 ここではブズカシ〔馬に乗って子ヤギの毛皮を奪い合う競技。冬の農閑期にホタンやヤルカンド当たりの農村で良く行われるらしい〕、マシュラップを踊ること、相撲をとることは楽しい娯楽(ごらく)だ。
mehellining dangliq oghlaqchiliri, ormichiliri (künige bir xodin bughday oruydighan), chélishchiliri, naxshichi, ussul-ölengchi, qiziqchiliri bar.
マハッラには有名なブズカシ選手たち、刈り手たち(一日に1ホずつ小麦を刈る)、力士たち、歌手たち、踊って歌う人たち、道化師(どうけし)たちがいる。
ularning xojayinimu, püwlep köptürgüchisi, himaye qilghuchisimu mushu muxterbay, uning bir qétimmu beygining béshi bolalmighan bolsimu etiwarlap baqidighan beyge atliri, yurtmuyurt hörkirep yürüp dangq chiqarghan sayaq buqisi, hetta böre alidu dep maxtinidighan «qalmaq» itlirimu bar.
彼らの主人も、彼らの声援者(せいえんしゃ)、庇護者(ひごしゃ)も、このムフテルバイだ、彼には一回も競争のトップになることができないにもかかわらず大切に飼っている競走馬(きょうそうば)、あちこち鳴き回って評判(ひょうばん)になった宿(やど)無しの雄牛(おうし)、はては狼も片づけると自慢する「カルムイク」の犬もいる。
u öyidiki haywanliri, mehellisidiki héliqidek ademliri bilen her yer-her yerlerde maxtinidu.
彼は自分の家の動物たち、彼のマハッラの前述(ぜんじゅつ)のような人々についてあちらこちらで自慢する。
hetta bir qétim tahir yüzining shangyosi bilen kimning mehelliside qagha jiqliqini taliship soqushupmu qalghan.
一度などはタヒール・ユズィ〔村名〕の郷役(ごうやく)と誰のマハッラにカラスが多いかを張り合ってなぐり合いにまでなってしまった。
u qum arishanggha her yili beshinchi ayning beshinchi künige ülgürtüp chélishchilarni teyyarlaydu.
彼はクム温泉に毎年55日(いつか)に間に合わせるように力士たちをそろえる。
yéni yerge tegmigenlirige paqlan, kigiz, chekmen, piyma mukapatmu béridu téxi.
背中が地面に着かなかった人々〔ウイグルの相撲は背中が地面に着いたら負けになる。体格別、大人子供別の試合をするから勝者は多数〕には子羊、フェルト、チェクメン〔粗布〕、フェルトの長靴まで褒美(ほうび)に与えた。
mehelle ghururi uning jéni, mehellisi uyatqa qalsa u azablinip oruqlap kétidu hetta.
マハッラの誇りは彼の命で、彼のマハッラが恥(はじ)をかいたら彼はもだえ苦しんで痩(や)せてしまう。
(ここまで31ページ11行目)